آق امام نام امام زاده ای است در بالای تپه ای گنبدی شکل به ارتفاع 3000 متر به نام کوه آق امام در شمال شرقی شهر آزادشهر ، این مقبره متعلق به محمدبن زیدبن اسماعیل علوی ( 282- 270 ه.ق ) است که دومین امیر مقتدر ، فاضل و نیکو سیرت علویان طبرستان و گرگان قدیم می باشد. این امام زاده از شمال به جاده ی بین المللی آزادشهر – مشهد و روستای ترکمن نشین قزلجه و از جنوب به روستای نوده و از مشرق به روستای سیدآباد نیلی و از غرب محدود به زمین های زراعتی است. این منطقه به صورت کوهی منفرد از سلسله جبال البرز است که در هنگام ورود اسلام دارالمرز نامیده می شد و شاخه ای از مسیر کاروانی جاده ابریشم از این ناحیه می گذشت و ارتباط سکنه این نواحی با جنوب ایالت قومس ( کومش ) شاهرود و دامغان مرتبط می شده و به دروازه گرگان مشهور بوده است. فاصله مقبره از جاده آسفالته حدود 3 کیلومتر است.
حسن و محمد بن زید علیهما السلام دو برادر بودند که در مدینه دیده به جهان گشودند. پدرشان زید فرزند محمد بن اسماعیل بن حسن بن علی بن الحسن بن علی بن ابیطالب و مادرشان دختر عبداله بن عبیداله الاعرج بن حسین الاصغر بن علی بن حسین بن علی ابن ابیطالب است.
پس از شهادت زید بن علی بن الحسین در کوفه و یحیی فرزند او در خراسان که منجر به ظهور سایر نوادگان امام حسن و حسین (ع) در نواحی دیگر گردید، جمعی از سادات به بلاد دیلم و گیلان و پاره ای نیز عازم نقاط دیگر از جمله حجاز ، یمن ، آذربایجان ، اصفهان و ری گردیدند. این دو نفر نیز مانند دیگر مهاجران آل ابی طالب از مدینه به ری آمدند و مدت مدیدی را در آن جا گذراندند. در سال 250 ه.ق به علت تظلم حکام طاهری طبرستان و به علت زهد و پارسایی که در رفتار سادات و علویان ولایت که به آن نواحی پناه آوردند، حسن بن زید علوی را که مردی شجاع و عالم بود به عنوان داعی کبیر و رهبر خود بر گزیدند و پس از غالب شدن بر حکام طاهری، حسن بن زید به پشتیبانی سرداران دیلم و اسپهبدان جبال ساری را تختگاه خود ساخت و حکومت علویان با قیام حسن بن زید در طبرستان آغاز شد و امامت زیدیه بر وفق مذهب شیعه در کل طبرستان جاری گردید. حسن بن زید پس از فتح ری ، گرگان و طبرستان دردفع راهزنان دریایی روس که در آبسکون پیاده شده بودند جدی تمام نمود. در هر حال او به سبب شدت و قوت و صلابتش به حالب الحجاره و داعی کبیر ملقب شد و در سال 271 ه.ق وفات یافت. بعضی از مورخین قبر وی را در گرگان در قریه ای به نام روشناخره نوشته اند ، ولیکن در کتب جغرافیای قدیم و جدید این اسم ملاحضه نمی شود ، پس از فوت حسن بن زید ، خلافت زیدیه به حکم وصیت به برادرش محمد بن زید علوی منتقل گردید.
محمد بن زید پس از نابود کردن مدعی خانگی خود- ابوالحسین به گسترش قلمرو خویش پرداخت و از گرگان به دامغان و از آن جا به سمنان و سپس به خوار (تقریبا گرمسار کنونی) رفت و در نزدیکی شهر ری با لشکر اساتکین ترک که از سوی طاهریان حاکم ری شده بود روبه رو شد ، اما شکست خورد و به سوی لاریجان رفت. وی که قبلا حاکم گرگان ( گنبد کاووس ) بود ، مقر خود را به آمل انتقال داد و به سال 273 ه.ق رافع بن هرثمه – امیر خراسان – که ابتدا در دربار طاهریان و سپس به دربار یعقوب لیث صفاری پیوند خورده بود ، به تحریک اسپهبد رستم بن قارن به گرگان حمله برد و محمد در نزدیکی گرگان به مقابله با وی شتافت، ولی شکست خورد وبه استرآباد عقب نشست. در آن سال در استرآباد به طوری قحطی پدید آمد که به نقل مورخین « چنانچه خوردنی نماند و گویند بهای یک درم نمک به دو درم سیم رسید.»
سرانجام در سال 282 ه.ق با شکست عمرولیث از امیر اسماعیل سامانی ، داعی علوی ( محمدبن زید ) از همه جهت فارغ گشت و اهل طبرستان استقلال کامل یافتند و حکومت وی چنان محکم شد که رافع بن هرثمه در نیشابور ، ری ، جرجان و جاجرم و دهستان به نام او خطبه می خواندند و ابومسلم محمد اصفهانی کاتب معتزلی وزیر و دبیر او بوده است.
به نقل از قاضی نورالله شوشتری در کتاب مجالس المومنین و میر ظهیر الدین مرعشی صاحب تاریخ طبرستان در عهد داعی محمد بن زید علوی که به پادشاهی طبرستان رسید ، در حقیقت اولین حکومت مستقل تشیع در دوره عباسیان و بعد از برادرش حسن بن زید ، مامن و ملجا سادات و شیعیان بود و در عهد منتصر خلیفه عباسی که ادعای تشیع می نمود ، مشاهد امیرالمومنین و مشهد امام حسین و سایر مشاهد ائمه خراب بود و برای اولین بار به دستور داعی محمد بن زید جهت تعمیر آن مشاهد ائمه که به وسیله متوکل عباسی خراب شده بود ، همت نمود . محمد بن زید که خود از مردان فاضل و عالم است ، جهت بسط و گسترش تشیع جدی تمام داشت و در زمان او و برادرش حسن بن زید حوزه های علوم دینی گسترش فراوان یافت و او شخصا علاوه بر امارت و فرمانروایی به تدریس علوم شیعی اهتمام تام داشت.

فرجام کار محمد بن زید
در سال 287 ه.ق پس از هفده سال و هفت ماه حکومت بر طبرستان و گرگان ، در روز جمعه پنجم شوال اسماعیل بن احمد سامانی – حاکم خراسان بزرگ – محمد بن هارون سرخسی را با لشکری آراسته برای فتح طبرستان فرستاده بود و سید در مقام غرور و اعتماد بر حول و قوت خویش با بیست هزار مرد جنگی به استقبال وی رفت و در نیم فرسنگی گرگان ( گنبد کاووس ) جنگی در گرفت که منجر به شهادت محمد بن زید گردید و سر بریده وی را به همراه فرزندش زید بن محمد بن زید که به اسارت در آمده بود ، به بخارا فرستادند و او را در محلی به نام گورداعی یا گور سرخ مجاور قبر محمد بن جعفر صادق (ع) معروف به دیباج در دوازده گرگان دفن کردند و در حقیقت با مرگ وی اهل طبرستان استقلال خود و زیدیه ولایت و رهبری را که نزد آنان از سجایای عالی به شمار می رفت ، از دست دادند.

فرزندان محمد بن زید
از محمد بن زید یک فرزند به نام زید بن محمد بن زید که سیدی فاضل و بزرگوار و عالم بود به جا ماند که در جنگ به اسارت سپاه سامانی در آمد و همراه سربریده پدر به بخارا و اسارت امیر اسماعیل بن احمد سامانی در آمد و پس از مدتی اسماعیل سامانی وی را آزاد کرد و او را در برگشت به طبرستان مخیر نمود ، ولیکن وی تا آخر عمر در بخارا ماند و مزارش نیز در همان مکان می باشد و از او سه فرزند در شجره انساب طالبیه مذکور است : 1– ابوعلی اسماعیل بن زید محمد بن زید که اولادش به بخارا هستند . 2– ابوعبدالله محمدالرضا عقبه به بغداد و ارتقیه ظاهرا افریقیه 3- ابومحمد حسن بن زید بن محمد بن زید.

وجه تسمیه آق امام
کلمه آق امام کلمه ای ترکی است و به عنوان یک صفت به کار می رود و معنای آن سفید است ، چون آق چای – رود سفید و صفت در ترکی همیشه مقدم بر اسم است – برای روشن شدن موضوع فوق باید مقداری از وضعیت بنای امام زاده یحیی بن زید اطلاعاتی به دست آورد. از آنجایی که بنای امام زاده یحیی بن زید در سال 125 ه.ق بر بالای قبر او ساخته شده که احتمالا بر اثر زلزله سال 1290 ه.ق این مقبره نیز همانند ساختمانهای دیگر در زمین نشست کرد و فرو رفت. بعدها در بنای جدید نیز در همان سال فرورفتگی احداث شد و برای رفتن به داخل راهرو ، آن که حالتی سرداب گونه و دالانی طولانی و تاریک داشته ، پله هایی تعبیه می کنند. از آن جا که محل این مقبره اندکی تاریک بوده ، لذا ترکمن ها و ترک های منطقه از آن پس به آن قارنکی امام یعنی امام تاریک می گویند. لازم به یادآوری است که پس از ساخت بنای فعلی امام زاده یحیی بن زید در زمان ناصرالدین شاه که حاکم گرگان – علاء الدوله – آن را بر مکان بلندی از سطح زمین ساخت، باز هم لفظ فوق مصطلح است ، اما از آن جایی که مقبره محمدبن زید در بلندی و ارتفاع کوهستان ساخته شده و داخل آن نیز روشن تر از قرنکی امام ( یحیی بن زید) بود ، لذا ترکمن ها در مقایسه آن محل با محل فوق ، لقب آق امام ( یعنی امام سفید ) را به آن داده و این لفظ تاکنون موقعیت خویش را محفوظ داشته است و مردم منطقه اعم از شیعه و سنی از زیارت این دو امام زاده غافل نبوده اند. رابینو نیز در سفرنامه خود می گوید : (قارنکی امام ) در زبان ترکمنی یعنی امام سیاه .

بنای امامزاده آق امام
بنا به گفته ستوده در کتاب از آستارا تا استراباد ، بنای امام زاده بنایی است هشت ضلعی از آجر و گچ که پهنای هر ضلع از داخل دو متر است. بلندی دیوار تا اول گنبد از خارج 5/5 متر است. ابتدای کمربند گنبد هشت ترک است که این هشت ترک با بالا رفتن به دایره تبدیل شده و گنبد نوک تیز مخروطی شکل بنا را به وجود آورده است. پایین کمربند گنبد چهار نورگیر است. قطر داخلی گنبد یعنی فاصله هر دو ضلع مقابل 5 متر است و اطراف گنبد از خارج ایوانی به پهنای 243 سانتی متر با آجر چیده شده است . البته بنا به نقل برخی ، برای آن که بنا دارای حداکثر استحکام به خصوص در دیواره ها باشد تا گنبدی به ارتفاع 5 متر را روی دوش خود نگهدارد ، سازندگان اولیه بنا نقشه آن را چون برج قابوس در گنبد ریخته اند. لازم به ذکر است که بنای فعلی امام زاده با گنبد و ضریح جدید تعمیر شده است. همچنین در «تاریخ جرجان » نوشته ی ابوالقاسم حمزه بن یوسف بن ابراهیم سهمی متوفی 427 ه.ق آورده است که مامون در سال 203ه.ق به گرگان آمد و به همراه او ، علی ابن موسی الرضل علیه السلام و محمد بن جعفر بن محمد نیز بودند و مامون بعدها در گرگان در نزدیکی قبر محمد بن جعفرصادق دیباج قصری که به نام او معروف است بنا کرد ، اما امروزه آثاری از آن بنا باقی نمانده است.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران

منتشر شده در 07 خرداد 1395

بازدید: 4616

آتشکده بهرام یزد یا همان آتشکده ورهرام یزد که در خیابان کاشانی شهر یزد قرار دارد یکی از اماکن مربوط به زرتشتیان است که شامل ساختمان و باغ مشجری است که در قرن اخیر ساخته شده است. در این محل، آتش مقدس که برای زرتشتیان محترم می باشد و باید همیشه روشن نگه داشته شود، نگهداری می شود. شایان ذکر است که قدمت آتشکده به 1500 سال می رسد. ساختمان اصلی در وسط حیاط و بر بلندی قرار دارد و آن را درختانی همیشه سبز احاطه کرده اند. حوضی مدور و بزرگ در محور ورودی بنا به آن زیبایی خاصی بخشیده است. آتش در محفظه ای بلند تر از سطح زمین در اتاقی نسبتاً وسیع و دور از تابش خورشید قرار گرفته و اتاقهایی برای مراسم نیایش پیرامون آن طراحی شده است.

آتشكده يزد، گرچه بنايي بسيار كهن ندارد و بنايش نزديك به 80 سال پيشينه داشته باشد اما آتشي كه درون آن مي­سوزد بيش از 1500 سال است كه روشن مانده است. همين پيشنه و ديرينگي است كه شگفتي اين نيايشگاه را دوچندان كرده است. آتشکده بهرام یزد از هشت سال پيش كه در سياهه بناهاي ملي ثبت شد، در به روي گردشگران گشود. گرچه اين موضوع مخالفت بسياري از زرتشتيان را برانگيخت زيرا آنجا جاي نيايش به درگاه خداوند است و آنها دوست نداشتند كه با ورود گردشگر هم آرامش آنجا به هم بريزد و هم پاكيزگي اين مكان سپند كه در دين زرتشتي از ارزش بالايي برخوردار است از بين برود. اما به هر روي به دلیل درخواست بالاي گردشگران براي بازديد از اين مكان، بخشي از آن براي بازديد همگان درنظر گرفته شده است.

ساختمان كنوني آتشکده یزد در آبان ماه 1313 خورشيدي با سرمايه‌  يک زرتشتي پارسي به نام «همابائي» بر قطعه زميني كه از سوي چندتن از زرتشتيان ايران ازجمله برادران امانت به نامگاه پدرشان اردشيرمهربان رستم امانت وقف شد، ساخته شد.

نقشه‌ آتشکده ورهرام یزد ازسوي مهندسان پارسي كشيده شد و شادروان «ارباب جمشيد امانت» سرپرستي و نظارت ساخت اين بنا را بر دوش داشت. ساختمان اصلي آتشكده بر بلنداي نزديك به 21 متر از زمين و در ميان حياط بزرگي كه درختان هميشه سرسبز سرو و كاج آن را پوشانده و حوضی مدور و بزرگ که در محور ورودی بنا به آن زیبایی خاصی بخشیده است قراردارد. نگاره فروهر و سرستون‌هاي سنگي آن زيبايي ويژه‌اي بدان بخشيده و روبروي اين بنا حوض آبي قرار دارد كه اين از ويژگي‌ آتشكده‌ها است كه كنار آب باشند.

سرستون‌هاي سنگي جلو تالار ساختمان اصلي و سنگ‌هاي گلدار پاي ديوارها كار هنرمندان اصفهاني است كه در اصفهان سنگ‌ها تراشيده شده و سپس تا يزد برده‌اند. نگار كاشي‌هاي فروهر بر بالاي سردر ورودي كار هنرمندان كاشي كار يزدي است و معماري كل اين بنا ار معماري آتشكده‌هاي پارسيان تاثير پذيرفته است.

آتش سپند و كهن، درون مجمر بزرگي از جنس برنز است و شخصي به نام «هيربد» مسوول روشن نگه‌داشتن آن است.

بازديدكنندگان اين آتشكده مي توانند اين آتش هميشه فروزان را از پشت ديوار شيشه‌اي ببينند.

@ رضا نورمحمدی - عطیه مومنی

منتشر شده در 07 خرداد 1395

بازدید: 2948

شهرستان بروجرد به واسطه قدمت دیرین و وجود آثار تاریخی تجلیگاه معماری ایرانی – اسلامی است که تاکنون در حد شایسته خود معرفی نشده است.

بافت تاریخی بروجرد به محدوده‌ای از مناطق مرکزی شهر بروجرد گفته می‌شود که هسته قدیمی این شهر را تشکیل می‌دهند. در سالهای اخیر، مطالعه و حفاظت از بناهای ارزشمند این بافت مورد توجه سازمانهای مرتبط قرار گرفته است.


بیشتر آثار موجود در این منطقه مربوط به دوره قاجار و قبل از آن هستند و برخی مسجدها و خانه‌های اعیانی آن از ارزش گردشگری و تاریخی زیادی برخوردارند.

بافت تاریخی بروجرد، مجموعه‌ای بالغ بر ۲۸۰ هکتار از مناطق مرکز و شرق این شهر را شامل می‌شود که امروزه بیشتر در محدوده خیابانهای جعفری، صفا، شهدا و بحرالعلوم قرار گرفته اند.

این بافت تقریباً شامل حدود تقریبی شهر بروجرد در سال ۱۸۵۰ میلادی است که بر اساس نقشه‌ای که در آن سال توسط ارتش روسیه از این شهر تهیه شده تعریف شده است. بافت تاریخی بروجرد چهار محله یا کوی داشته است: دودانگه، صوفیان، یخچال و رازان. دودانگه محله اصلی و مرکز تجاری و اقتصادی این بافت به شمار می‌رود.

بناهای تاریخی قابل توجهی مانند امامزاده جعفر، مسجد جامع بروجرد و مسجد سلطانی در این بافت قرار گرفته اند که قدمت برخی از آنها به بیش از هزار سال می‌رسد.

بازار قدیمی بروجرد و چندین کاروانسرای تاریخی نیز در همین منطقه قرار گرفته اند. بیش از 50 خانه تاریخی در این بافت قرار گرفته که برخی از آنها از معماری جالب توجهی برخوردار هستند. خانه بیرجندی، خانه طباطبایی و خانه افتخار الاسلام از این گروهند.

بر اساس برخی آمارهای موجود بیش از 50 خانه قدیمی و ارزشمند در شهرستان بروجرد وجود دارد که تنها تعدادی از آنها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و بقیه در اختیار مالکان خصوصی هستند.

 خانه حاج آقا کمال الدین نبوی طباطبایی یکی از خانه‌های مجلل تاریخی شهر بروجرد است که توسط سازمان میراث فرهنگی در سال 1384 خریداری شده و در حال حاضر تبدیل به موزه اسناد مشروطه می‌باشد.

 بنا بر اظهارات ورثه مرحوم حاج آقا کمال این خانه ارزشمند توسط حاج میرزا ابوتراب یکی از نوادگان حضرت آیت اله سید محمد طباطبایی (جد بزرگ سادات طباطبایی بروجرد مدفون در بوستان صامتیه) برای فرزند مرحوم حاج اسحق (آقا کمال) خریداری شد. این خانه قدیمی با دارا بودن یک حیاط نسبتاً، بزرگ (در مقایسه با وسعت و بنا) از شرایط ویژه‌ای برخوردار است و شامل یک حیاط بزرگ که با نمای آجری و کاشی پیرامون مزین گردیده و سه طبقه ساختمان می‌باشد.

ورودی این بنای تاریخی که دارای یک در چوبی بزرگ و سردر آجری زیبایی است که پس از عبور از یک دالان طولانی که در انتهای آن نیز دری ساده بنام هرزه پوش وجود داشت به حیاط اصلی منتهی می‌شود. درون گرایی و احترام به حریم خانواده از خصوصیات منحصر به فرد معماری اصیل ایرانی است که این بنا نیز یکی ازنمونه های بارز این موضوع می باشد. برای دسترسی به فضای داخلی بنا با عبوراز دالانی به حیاط دلگشای آن می رسیم. گرداگرد حیاط به جز نمای بخش اصلی به فرم طاق نما همراه با تزئینات متنوع آجرکاری و کاشی معقلی شکل گرفته است.

بنا شامل سه طبقه ساختمان، حیاط اندرونی و دارای ورودی حیاط است که تمامی طبقات به صورت قرینه می باشد که با استفاده از عناصر پنج دری، ارسی و درب و پنجره های ساده از یکدیگر متمایز می گردند.

طبقه اول عمارت دارای دو شبستان زمستانی با پوشش سقف طاق گهواره و یک پیچ دری در وسط و پستوی بزرگ در انتهای اطاق پنج دری است. در طرفین پنج دری پلکان آجری قرینه راه ورود به طبقات اصلی ساختمان می‌باشد. طبقه وسط (دوم) دارای یک تالار پنج دری بر بالای شبستان زیر که در انتهای آن پس تالار ی با درها زیبای هنرمندانه، سقفها و پیش بخاری نقاشی شده با جلوه بسیار آراسته شده است. در طرفین غربی و شرقی تالار و راه پله در اطاق بزرگ با چند بقعه (گنجه) وجود دارد. طبقه آخر که آنرا شاه نشین می گویند دارای سقف های کوتاهتری نسبت به طبقه زیرین است و به لحاظ فرم و فضا نظیر طبقه دوم، با این تفاوت که تزئینات آن بنحوه چشمگیر کاسته شده است.

در انتهای ضلع جنوب حیاط درست در زیر زمین یک یخچال قدیمی با پوشش طاق ضربی چهار بخشی با پلکهای تیز وجود دارد که سابقا اهالی اصلی خانه در فصل زمستان لایه‌های متعدد یخ را از حوض جدا کرده و از طریق یک سوراخ درون آن می‌ریختند و به تدریج در فصلهای گرم سال از آن استفاده می‌کردند بدون اینکه لایه‌های یخ در فصل گرم به کلی ذوب شود. در حال حاضر این خانه ارزنده تاریخی در مالکیت شهرداری بروجرد و به عنوان موزه از آن بهره‌برداری می‌شود.

منزل حاج سیدغفوربریده پز مربوط به ۱۲۹۲ ه. ق. است و در بروجرد، محله کوی عارف، پلاک ۹۶ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت۱۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ساختمان های  تاریخی ، میراث فرهنگی  و معرف آداب و رسوم مردم در هر شهریست و از ارزش ویژه ای برخوردار است . استفاده از این پتانسیل در جذب گردشگر موجب رونق اقتصادی شهر خواهد شد و اشتغالزایی قابل توجهی را  رقم خواهد زد.

خانه سلطانی مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، محله چنارسوخته، کوچه ثقة الاسلامی، پلاک ۴۸، ۵۰، ۵۲ واقع شده و این اثر در تاریخ ۶ دی ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه صدر زاده نبوی طباطبایی مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، خیابان بحرالعلوم، کوچه مواهبی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه گودرزی مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، خیابان شریعتی، کوچه مسجد رنگینه واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه مصری مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، خیابان صفا، کوچه میدان صفا، مجاور پارک صامتیه واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ بهمن ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت۱۰۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه هجری مربوط به دوره قاجار – دوره پهلوی است و در بروجرد، خیابان شهدا، کوچه بشیر المعظم، کوچه زمرد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ باشمارهٔ ثبت ۱۲۵۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه همایونی مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، خیابان شهدا، کوچه بشیر المعظم، کوچه زمرد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت۱۲۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اما متأسفانه طی سالیان اخیر مالکان این ساختمان های تاریخی و عده ای سودجو با تخریب این بناها و ساخت مراکز تجاری  و پاساژها تیشه بر ریشه این میراث فرهنگی زده اند که از روی غفلت یا سودجویی هویت خود را تخریب می کنند.

 در سالهای اخیر، مطالعه و حفاظت از بناهای ارزشمند این بافت مورد توجه سازمانهای مرتبط قرار گرفته‌است. بیشتر آثار موجود در شهر بروجرد مربوط به دوره قاجار و قبل از آن هستند و برخی مسجدها و خانه‌های اعیانی آن از ارزش گردشگری و تاریخی زیادی برخوردارند.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران

منتشر شده در 07 خرداد 1395

بازدید: 3540

سعدی در خانقاهی که اکنون آرامگاه اوست و در گذشته محل زندگی او بود، به خاک سپرده شد که در ۴ کیلومتری شمال شرقی شیراز، در دامنه کوه، در انتهای خیابان بوستان و در کنار باغ دلگشا است.

این مکان در ابتدا خانقاه شیخ بوده که وی اواخر عمرش را در آنجا می‌گذرانده و سپس در همانجا دفن شده‌است. برای اولین بار در قرن هفتم توسط خواجه شمس الدین محمد صاحب دیوانی وزیر معروف آباقاخان، مقبره‌ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد.

در سال ۹۹۸ به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران گردید و اثری از آن باقی نماند. تا این که در سال ۱۱۸۷ ه.ق. به دستور کریمخان زند، عمارتی ملوکانه از گچ و آجر بر فراز مزار شیخ بنا شد که شامل ۲ طبقه بود. طبقه پایین دارای راهرویی بود که پلکان طبقه دوم از آنجا شروع می‌شد. در دو طرف راهرو دو اطاق کرسی دار ساخته شده بود.

در اطاقی که سمت شرق راهرو بود، قبر سعدی قرار داشت و معجری چوبی آن را احاطه کرده بود. قسمت غربی راهرو نیز موازی قسمت شرقی، شامل دو اطاق می‌شد، که بعدها شوریده (فصیح الملک) شاعر نابینای شیرازی در اطاق غربی این قسمت دفن شد.

طبقه بالای ساختمان نیز مانند طبقه زیرین بود، با این تفاوت که بر روی اطاق شرقی که قبر سعدی در آنجا بود، به احترام شیخ اطاقی ساخته نشده بود و سقف آن به اندازه دو طبقه ارتفاع داشت.

بنای فعلی آرامگاه سعدی از طرف انجمن آثار ملی در سال ۱۳۳۱ ه.ش با تلفیقی از معماری قدیم و جدید ایرانی در میان عمارتی هشت ضلعی با سقفی بلند و کاشیکاری ساخته شد. رو به روی این هشتی، ایوان زیبایی است که دری به آرامگاه دارد.

آدرس: شیراز- بولوار بوستان

@ رضا نورمحمدی - عطیه مومنی

منتشر شده در 06 خرداد 1395

بازدید: 2670

ارگ کریم خانی در مرکز شهر شیراز قرار دارد. این ارگ در دوره سلطنت سلسله زندیه ساخته شده‌است و پس از اینکه کریم خان زند شیراز را به عنوان پایتخت خود و این مکان را به‌عنوان مکان زندگی خود انتخاب کرد، به ارگ کریمخان معروف شد.ساخت ارگ بین سالهای ۱۷۶۶ و ۱۷۶۷ میلادی انجام شد و کریمخان بهترین معماران زمان خود را جهت ساخت آن بکار گرفت.

او همچنین بهترین مصالح را از داخل و خارج کشور تهیه و ساخت بنا را به‌سرعت تمام کرد. این بنا در دوره زندیه به‌عنوان محل استقرار حکومت و در دوره قاجاریه به‌عنوان محل زندگی فرمانداران محلی استفاده می‌شد. عبدالحسین میرزا فرمانفرما حکم‌ران فارس، دستور به بازسازی مینیاتورهای نقاشی شده در این بنا داد. بنای ارگ ترکیبی از دو معماری مسکونی و نظامی است.

بخش درونی ارگ با ایوان‌ها و اتاق‌های نقاشی شده، آبنماها و باغچه‌ها از ظرافت خاصی برخوردار است. سه ضلع شمال، جنوب و غرب هر یک دارای یک ایوان و شش اتاق مسکونی در دو طرف آن است. ضلع شرقی شامل حمام خصوصی و برخی امکانات خدماتی است. برج و باروی چهارگانه به انضمام خندقی که سابقاً دور آن حفر شده بود نیز نقش دفاعی بنا را بر عهده داشته‌اند. ضخامت دیوارها در پایه ۳ متر و در بالا ۸/۲ متر است.

ارتفاع برجها نیز ۱۵ متر می‌باشد و از آجر ساخته شده‌اند. يكي از برج‌هاي چهارگانه اين ارگ مانند برج پيزا كج شده بوده و به اين خاطريكي از جاذبه‌هاي گردشگري شيراز به حساب مي‌آمد. روند توقف كج‌شدگي اين برج به لحاظ فني و مهندسي مورد اهميت قرار دارد. بنابر تحقیق آنوبانینی در زمان سلطنت رضاخان پهلوی بین سالهای 1320-1304 ه. ش. و بعد از آن، ارگ به عنوان زندان بزرگ شهر در اختیار شهربانی قرار گرفت.

در طول این مدت تمام آثار نقاشی و مقرنس کاری اتاق ها را با گچ پوشاندند و اکثر اتاق ها و تالارها به وسیله دیوار به صورت سلول های کوچکی در آمد. در سال 1350 ساختمان ارگ در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و کار مرمت و بازسازی آن مورد توجه قرار گرفت. در بازسازی ارگ برای حفظ اصالت بنا دقت فراوانی شده و نقاشی های زیبای آن از زیر گچ کاری ها بیرون آمده است.این اثر از مهمترین آثار دوره زندیه و مخصوصا وکیل الرعایا، کریمخان زند، بوده که از لحاظ نشان دادن سبک معماری آن دوره نیز حایز اهمیت میباشد. 

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران

منتشر شده در 06 خرداد 1395

بازدید: 2917

جزیره قشم به دلیل پیشینه تاریخی خود که حتی قبل از میلاد مسیح(ع) نیز آباد و دارای جمعیت قابل توجه و مرکز حکومت جزایر و بنادر خليج فارس بوده است. در هر گوشه و کنار قشم آثاری از گذشته یافت مى‌شود که در آن میان وجود گورستان‌هاى قدیمى‌در کنار منزلگاه‌هاى متروکه، قلعه‌ها، حصار و برج‌ها در کناره‌هاى سواحل و جای جای‌اين جزیره زیبا حکایت از سکونت گذشتگان و چگونگی زندگی با طرز تفکر و فعالیت‌هاى سیاسی، نظامی، اقتصادی و شرح حال زندگی اشخاص برجسته دارد.
در خود شهر قشم چندین گورستان دایر و متروکه از قدیم وجود دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از گورستان‌هاى:

محله چاه بهار، سید مظفر، کوهی، زیر کوه (محله زیرانگی)، محله مخابرات (گورفرنگی) محله مسنی، سرکوه کولغان و همچنین، در روستاهایی چون کوشه، توریان، لافت، تم سنیتی، جی‌جیان و گربدان نیز گورستان و قبرهای با قدمت زیاد وجود دارند.
به منظور آشنایی و آگاهی دوستداران فرهنگ و تمدن قشم به ذکر مکان‌ها، سنگ نبشته‌ها، آثار و علائم و قدمت کتیبه‌هاى نصب شده بر روی قبرها و یادآوری نام شخصیت‌هاى شناخته شده مى‌پردازیم.

در روستای کوشه یک قبرستان قدیمى ‌وجود دارد که آرامگاه بسیاری از بزرگان و علمای جزیره است. علاوه بر آن، در ‌اين روستا مقبره مخروبه شیخ برخ (BOURKH) و نیز مسجد قدیمى ‌و معروف ”برخ“ وجود دارد که مى‌گویند بر روی آتشکده زرتشتیان بنا شده و در سال 244 هجری قمری (برابر سال 838 میلادی) تعمیر شده است. به ‌اين ترتیب، از سال 838 میلادی تاکنون زمانی نزدیک به 12 قرن است که ‌اين مسجد تعمیر شده است.
در اطراف مسجد برخ قبرهایی با اشکال مختلف و زیبایی‌هاى متنوع قدیمى ‌با قالب‌هاى استوانه‌اى سنگی و به شکل قایق (زورق) بادبانی قدیمى ‌وجود که نوشته‌هاى کنده شده بر سطح سنگ‌هاى ‌اين قبرها حکایت از وجود مسلمانان در آن منطقه مى‌نماید و کلمات و الفاظ معنوی با درود بر دوازده امام علیهم صلوات الله اجمعین یا نوشته‌هاى صلی علی امام باقر(ع) و صلی علی امام جعفرالصادق(ع) و صلی علی امام‌التقی(ع) و صلی علی امام زین‌العابدین که در دو طرف سنگ استوانه‌اى که بر روی قبر قرار داده شده کنده‌کاری شده است و هنوز با گذشت زمان و تأثیرات عوامل فرسایشی صحیح و سالم بر جای مانده است.

همچنین نقش‌ها و نوشته‌هاى ترسیمى ‌یا طراحی شده به نام خداوند متعال و به نام امام علی(ع) به صورت درهم در طرحی منظم بر روی ‌اين سنگ طراحی شده است که شمای آن به شکل زیبا و جذاب که از یک سمت الله و از جهتی دیگر علی خوانده مى‌شود، فکر هر مسلمانی را به خود مشغول مى‌کند. همچنین، نقش‌ها و نوشته‌ها و شکل‌هاى ترسیمى ‌و طراحی شده به نام خداوند متعال و به نام امامان و اهل بیت
همگی حکایت از اتحاد و شناخت مسلمانان شیعه و سنی در داشتن اعتقادات مشترک نسبت به اهل بیت رسول گرامى اسلام و تمامى امامان دارد و از آن برهه زمان تاکنون در ‌اين جزیره اين اعتقادات مستحکم است و طرح‌هايی که به صورت درهم در طرحی منظم با چند بعدی ساختن آن در ذهن بر روی سنگ قبور هست موجب آرامش روحی و نشاط هر بیننده مى‌شود.
بر بعضی دیگر از سنگ‌هاى ‌اين قبور نیز صفات خداوند متعال نظیر: حلیم، غفور، رحیم و اسماالحسنی دیگر و همچنین عبارات گهربار لااله‌الاالله محمدرسول‌الله و آياتی از قرآن بر آن نوشته شده است.
این گورستان و مسجد و مقبره معروف و بسیار قدیمى ‌(شیخ برخ) که ساختمان اولیه آن را به قرن اول هجری نسبت مى‌دهند، در روستای کوشه قشم که در حدود 40 کیلومتری غرب قشم واقع شده است قرار دارد.
در اطراف مسجد و مقبره معروف و بسیار قدیمى ‌(شیخ برخ) که ساختمان اولیه آن را به قرن اول هجری نسبت مى‌دهند، در روستای کوشه قشم که در حدود 40 کیلومتری غرب قشم واقع شده است قرار دارد.
در اطراف مسجد و مقبره، گورستان وسیعی قرار دارد که هنوز اهالی جزیره درگذشتگان خود را به آنجا تشییع و دفن مى‌نمایند.

در گورستان روستای کوشه قبرهای بسیاری با قدمت فراوان ـ بیش از هزار سال ـ دیده مى‌شود که کنده‌کاری‌هاى روی سنگ‌ها و تشابه و یکنواختی از نظر دست خط عربی و کوفی و نوع تراش سنگ‌ها و اعتقادات دینی که از نوشتار آنان بر سنگ‌هاى قبور مشخص است حکایت از زمان فتح جزیره به دست امیران رسول گرامى اسلام در عهد خود حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و آله و سلم دارد.
در ‌اين گورستان نیز دو تن از علمای بزرگوار و فاضل از خاندان کمال که اجداد آنان به نام‌هاى سعید، نورالدین، علی و احمد در اطراف روستای کردوای قشم مدفون‌اند. در ‌اين قبرستان با قدمت نزدیک به دویست سال که پدر و پسر و از بنیانگذاران مدرسه علوم دینیه روستای بند حاجعلی هستند مدفون گردیده و بر لوح سنگی ضمن وصف شایستگی‌ها و صفات نیکوی آنان به عنوان عالمى ‌برجسته و دانا به مسائل دینی و ارشادکننده مسلمین و سبقت گرفته‌اى نمونه در تقوا به ذکر تاریخ وفات آن پرداخته شده است.
در گورستان کوشه وجود قبوری که سنگ‌هاى استوانه‌اى کنده‌کاری (توخالی) با نوشته‌هاى قرانی (آیه الکرسی) و در دو طرف آن با طرح‌هايی از گل و ستاره و حاشیه چینی زیبا و با طرح‌هاى درهم به نام خداوند متعال و حضرت و امام علی(ع) و نام مبارک امامان با قدمت بیش از هزار سال تاکنون در‌اين روستا پابرجا مى‌باشد و قبوری نیز شبیه آن در روستای گربدان با قدمت 600 ساله و در روستاهای همجوار توریان، تم سنیتی، رمکان، جی‌جیان ـ همگی برخوردار از یک نوع خط و نوع جنس سنگ بوده و حکایت از وجود گروهی از حجاران (سنگ‌تراشان) معروف در زمان ورود فرماندهان رسول اکرم (ص) به جزیره داشته که در محل مسجد برخ آتشکده زرتشتیان وجود داشته است.

آنچه امروزه در کتاب خليج فارس و نوشته‌هاى داخل مسجد که بر لوح‌ها و کتیبه‌هاى مانده است حکایت از فتح جزیره در خلال سال‌هاى هشتم و نهم به امر رسول خدا(ص) به دست عمروبن العاص ثقفی استاندار بحرین و یا به نوشته عالم فاضل و سرشناس مدیر و مدرس علوم دینیه صالحیه رمکان جناب‌الشیخ محمد شریف صالحی رمکانی رحمت‌الله علیه که در نتیجه تحقیقات و مطالعات بیشتر کتب دینی از جمله کتاب مروج‌الذهب فتح جزیره را به عهد رسول‌الله مربوط دانسته و تخریب آتشکده زرتشتیان در روستای کوشه و ساخت مسجد را توسط امیر و فرستاده پیامبر (ص) به نام عمروبن‌العاص مى‌داند.
و به دنبال آن با ورود اصحاب رسول خدا و صالحان و شایستگان به ‌اين جزیره نور اسلام تا دورترین روستا‌ها و سواحل و بنادر قشم تابیدن گرفت و همه زوایای تاریک را روشن نمود و در طول سالیان بعد مساجد دیگری نیز برای پرستش خدواند یکتا به جای معابد و زیارتگاه‌هايی همچون مهر، میترا، و ناهید در‌اين جزیره ساخته شد و آثار و ادیان گذشته در طی قرن‌هاى متمادی زدوده و یا به صورت قدمگاه‌هاى پراکنده با نام‌هاى اسلامى ‌درآمد.
لازم به یادآوری است که لوحی توسط شیخ محمد شریف صالحی رمکانی عالم فاضل و مدیر و مدرس مدرسه صالحیه رمکان رحمت‌الله که ترجمه‌اى از کتاب مروج‌الذهب به تاریخ سال 1382 محرم‌الحرام مى‌باشد، در مسجد برخ در روستای کوشه و مدرسه رمکان و همچنین بنا به اظهار فرزند محترم وی جناب احمد امین صالحی رمکانی که جانشین پدر بزرگوارشان مى‌باشد ‌اين لوح درموزه سعدآباد تهران نیز در معرض دید عموم قرار دارد.
شرح اين لوح که به قلم جناب شیخ صالحی تحریر یافته چنین است:
(فصلی مختصر پیرامون جزیره قشم و بدو افتتاح ‌اين جزیره) سیاح کبیر و مورخ شهیر ابوالحسن علی‌بن‌الحسین مسعودی که از فرزندان عبدالله بن‌مسعود رضی‌الله صحابی بزرگ رسول خدا(ص) مى‌باشد در کتاب معروف خود به نام مروج‌الذهب که در حدود سنه 330 هجری قمری چیزی در حدود 1093 سال قبل در قسم جغرافیا در جلد اول صفحه 91 تألیف یافته آنجا که از خليج فارس و بحر فارس سخن مى‌گوید راجع به‌اين جزیره چنین مى‌نگارد:
”در‌اين خلیج بعد از جزیره اولی جزیره‌اى است به نام جزیره لافت که به جزیره بنی کوان معروف است. ‌اين جزیره به دست عمرو بن‌العاص رضی‌الله عنه فتح شده و مسجد او تا ‌اين وقت (یعنی زمان مؤلف) در آن موجود است و در ‌اين جزیره بسیاری از مردم ساکنند و قریه‌ها و آبادی‌هاى متصل دارد و نزدیک‌اين جزیره جزیره‌اى است به نام هیجان (یا هنگام فعلی) و از ‌اين جزیره ارباب کشتی‌ها آب را حمل مى‌کنند.“

و نیز در کتاب سیرت و غزوات رسول اکرم صلی‌الله علیه و اله سلم آمده که رسول خدا(ص) در سال هشتم هجرت یعنی بعد از فتح مکه نامه‌اى به عنوان پادشاه عمان که در آن زمان شهر (دبا) عاصمه و پایتخت عمان بود نوشت و به همراه عمروبن‌العاص فرستاد تا او را به دین اسلام دعوت کند. عمربن‌العاص آمده و نامه و سفارش رسول اکرم(ص) رسانید. پادشاه پس از مکثی و مشورتی اسلام را پذیرفت و به احکام خدای عزوجل و رسول خدا صلی الله علیه و آله گردن نهاده و صدقات و زکات قلمرو خود به عمربن‌العاص تسلیم نمود و باز در کتب سیرت آمده که رسول اکرم (ص) در سال نهم عمربن‌العاص را بر عمان و سرزمین مفتوحه به دست وی فرمانروا و او را عامل خود گردانیده است و او تا زمان رحلت رسول اکرم(ص) که دو سال بعد واقع گردیده در آن دیار بوده است.
از ‌اين تحقیقات و تقاریر به خوبی واضح است که فتح جزیره قشم در خلال سال هشتم و یا نهم هجری بود که فرستاده پیامبر در ‌اين منطقه حاکم بوده است و آنچه در بالا از مسعودی نقل شده موید‌اين است و کاملا با واقعیت منطبق مى‌باشد به آنچه یاقوت حموی در کتاب معجم‌البلدان نوشته و فتح جزیره را به دست عثمان بن ابی‌العاص ثقفی نسبت داده است.
بنابراین، جزیره قشم کنونی یا کشم سابق و یا جزیره بنی کاوان و لافت اسبق زمانی به دین اسلام مشرف شده که خود صاحب رسالت صلی الله علیه و آله در قید حیات بوده است و مى‌توان حدس زد که مسجد کوشه (مسجد برخ) که از لوحه آن به خوبی واضح است که در سال 244 هجری تجدید بنا یافته و مسجدی را که مسعودی بدان اشاره کرده همان مسجد عمروبن‌العاص(رض) مى‌باشد چه تجدید بنا پس از تاسیس است اگرچه‌اين حدس نمى‌تواند و در تعیین خود مسجد عمروبن‌العاص قاطعیت داشته باشد.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران , تور

منتشر شده در 05 خرداد 1395

بازدید: 2838

کشتی یونانی یکی از جاذبه‌های گردشگری جزیره کیش است که در خیابان غروب کیش، میدان غروب، پارک ساحلی غروب یا همان پارک ساحلی کشتی یونانی واقع شده است. به عبارتی در غرب جزیره یک کشتی عظیم‌الجثه در سواحل نیلگون کیش جا خوش کرده است که به کشتی یونانی معروف است. در یکی از روزهای گرم تابستان سال ۱۳۴۵، بومیان جزیره کیش ناگهان کشتی عظیم‌الجثه‌ای را که در نزدیکی روستای باغو به گل نشسته بود، دیدند. هنوز پس از گذشت سال‌ها دلیل به گل نشستن این کشتی در پس پرده‌ای از ابهام است اما گفته می‌شود به علت مه آلود بودن هوا و نبودن فانوس دریایی در سواحل جزیره کیش این اتفاق روی‌ داده است.

این کشتی در سال ۱۳۲۲ شمسی توسط شرکت ویلیام هامیلتون به وزن ۷۰۶۱ تن و به طول ۱۳۶ متر در بندر گلاسکو در اسکاتلند ساخته شد و در روز ۴ مرداد ۱۳۴۵ به هنگام بازگشت از ایران، در سفر دریایی خود به کشور یونان در عرض جغرافیایی ۲۶ و ۲۰ درجه شمالی و طول جغرافیایی ۵۳ و ۵۴ درجه شرقی به گل نشست و هشتاد روز تلاش اورینوکو، یدک‌کش هلندی برای بیرون کشیدن این کشتی به ثمری نرسید. تلاش‌های ناموفق زیادی برای بیرون کشیدن آن انجام شد و به ناچار سرنشینان کشتی مجبور به ترک آن شدند و بار آن تخلیه شد، چرا که عملیات بیرون کشیدن کشتی از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نبود. اطلاعات بدست آمده از شرکت بیمه لویدز لندن نشان دهنده این است که این کشتی در زمان به گل نشستن متعلق به کشور یونان و بنام کولااف بوده است.

این کشتی در ابتدا “شیپور امپراتور” سپس “ناتورالیست” و در سال های بین ۱۳۳۸ تا یکسال قبل از توقف، در مالکیت خطوط کشتیرانی ایران با نام‌های “سیروس فارس”‌، “همدان” در تردد بوده است. کشتی یونانی از نظر تاریخی قدمت و اهمیت چندانی ندارد و گذشت زمان کشتی را دچار فرسودگی کرده است. قسمت تحتانی کشتی که در آب است بر اثر برخورد امواج دریا با آن پوسیده و هر آن ممکن است فرو افتد. تماشای خورشید که به آهستگی در پشت کشتی یونانی در آب های نیلگون خلیج فارس غروب می‌کند خاطره‌ای فراموش‌نشدنی و جاویدان است. درخشش آخرین شعاع های نور خورشید بر پهنه آسمان، طیف رنگ های زرد و قرمز و نارنجی و سایه روشن های لکه های ریز و درشت ابر، تابلویی چنان زیبا و خیال انگیز را در پشت کشتی یونانی پدید می آورد که نظیر آن را کمتر می توان یافت.

پارک ساحلی کشتی یونانی در زمینی به مساحت ۶۰ هزار متر مربع با امکاناتی چون آمفی‌تئاتر، کافه تریا، رستوران ایرانی و لبنانی، غرفه های فروش تنقلات، ایستگاه های کرایه اسکیت، دوچرخه و فروش محصولات ورزشی در محیط پیرامون کشتی یونانی در دست احداث می‌باشد.


پیشنهاد ویژه:
بهترین زمان بازدید یک ساعت قبل از غروب خورشید مخصوصا روزهای بعد از بارندگی و روزهایی که باد می وزد و میزان شرجی هوا کم است.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران , تور

منتشر شده در 05 خرداد 1395

بازدید: 2539

قلعه رودخان که به قلعه “هزار پله” ، “حسامی” و “سكسار” نیز معروف است نام قلعه ای‌ تاریخی در 23 کیلومتری جنوب غربی شهر فومن در بخش مرکزی و دهستان “گوراب پس” استان گیلان است. به بیان دیگر قلعه رودخان در 49 درجه و 14 دقیقه و 19 ثانیه طول شرقی و 37 درجه و 03 دقیقه و 51 ثانیه عرض شمالی واقع شده است. برخی از کارشناسان، ساخت قلعه رودخان را در دوران ساسانیان و مقارن با حمله اعراب‌ به ایران دانسته ‌اند که در دوره سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده و از پایگاه ‌های مبارزاتی اسماعیلیان بوده است.

ساختار و مشخصات فنی قلعه رودخان :

مساحت قلعه حدود 22300 متر مربع و محیط آن 1260متر است که توسط 42 برج و بارو محاصره شده است. طول قلعه حدود 500 متر و عرض آن در نقاط مختلف متفاوت است. در ساخت این قلعه از میلیون ها قطعه آجر استفاده شده است. این آجرها در روستاهای حاشیه ی جنگل پخته شده و به قلعه آورده شده است. جنس مصالح به کار رفته در ساختمان قلعه از آجر، سنگ لاشه، ساروج و گچ می باشد.
قلعه رودخان از دو بخش ارگ (محل زندگی حاکم و حرم‌سرای وی) و قورخانه (محل فعالیت‌های نظامی و زندگی سربازان) تشکیل شده است.
قلعه رودخان چون بر روی دو قله بنا شده است، به سه بخش میانی، شرقی و غربی تقسیم می شود. قسمت شرقی بر فراز تپه 670 متری بنا شده و توسط یک دروازه از سایر قسمت ها جدا می شود. قسمت میانی که دروازه ی اصلی در آنجا قرار دارد، در پایین ترین سطح قلعه قرار دارد. قسمت غربی روی شیب تند کوه بنا شده و شامل قسمت های دروازه ی ورودی، آب انبار، سردخانه، آبریزگاه، شاه نشین و تعدادی واحدهای مسکونی و قراول خانه می باشد.

دروازه قلعه در ضلع شمالی واقع شده است. شیب تند تپه و دو برج عظیم که در دو طرف دروازه واقع شده است، دست یابی دشمنان به قلعه را دشوار می کرده است. در دو طرف دروازه ی ورودی، دو سکو از جنس لاشه سنگ به ارتفاع  یک و نیم متر وجود دارد که محل استقرار محافظین بوده است.
در ورودی با قوس جناغی به عرض دو و شش دهم و ارتفاع سه و نیم متر ساخته شده است. پس از دروازه، به یک راهرو می رسیم که در دو طرف آن سکو واقع شده و نقش بارانداز را داشته اند. پس از ورود به محوطه ی قلعه، چند پله سنگی وجود دارد که به سمت پشت بام بالای دروازه می روند. راه ورود به داخل برج های طرفی دروازه نیز از همین قسمت است. برج های بزرگ دو طرف دروازه در پایین توپر هستند و در بالا، تو خالی بوده و اتاق های هشت ضلعی دارند. هرچند از بیرون استوانه ای شکل هستند. در اتاق های هشت ضلعی داخل برج ها، در هر وجه، یک طاق نما به ضخامت یک و نیم متر مشاهده می شود.

این طاقنماها به روزنه یا پنجره هایی برای نور و حفاظت از قلعه منتهی می شوند. سقف برج ها با آجر به صورت دورچین و بدون تیر ساخته شده و بر روی آن گچکاری شده است. قلعه رودخان دارای 42 برج نگهبانی است. این برج ها از نظر قطر و شکل کمی با هم متفاوتند اما نقشه داخلی اکثر آنها یکی است.
این برج ها همگی مسقف بوده و طاق آنها با آجر دورچین شده است. تعدادی از برج ها دوطبقه هستند که سقف برخی از آنها چوبی بوده اند. اگر به داخل برج ها بروید درخواهید یافت که اجاق و دودکش دارند تا نگهبانانی که به انجام وظیفه مشغولند در سرمای زمستان گرم شوند. در ضمن برج مسقف، نگهبانان را از گزند باد و باران و برف در امان نگه می داشته است.
مهمترین سازه ی بخش غربی، شاه نشین است که در فاصله 200 متری از دروازه ی ورودی و بر بلندترین نقطه ی قلعه (ارتفاع 778 متری از سطح دریا) واقع شده و محل استقرار حکمران بوده است. این بنا از لحاظ شکل و ابعاد با سایر سازه های قلعه متفاوت است. از دو بخش تحتانی و فوقانی و یک تراس تشکیل شده است. این تراس محل خوبی برای نشستن و تماشای قلعه است. قسمت های اعظم بنا تخریب شده است. طبقه ی هم کف دو اتاق و یک ایوان داشته است. ایوان مرکزی با راه پله ای به طبقه ی فوقانی می رود. اتاق فوقانی از داخل هشت ضلعی و از خارج نیم استوانه بوده است.
بخش شرقی قسمت نظامی قلعه به شمار می رود. این بخش شامل دروازه ی ورودی، زندان، محل اسکان افسران ارشد و تعدادی واحدهای مسکونی می باشد. هر قلعه ای یک در خروج اضطراری دارد که این در، در ضلع جنوب شرقی قلعه واقع شده است. در انتهای شمال شرقی قلعه یک ساختمان دو طبقه ی زیبا وجود دارد که محلی بسیار دل انگیز است.
در ضلع جنوبی قلعه کوهی وجود دارد که در دل آن غاری هست که به گفته ی محلی ها زمانی محل نگهبانی سربازها بوده و اگر حمله ای صورت می گرفته، از آنجا به قلعه علامت می داده اند. این غار دهانه ای به عرض سه و ارتفاع چهار متر دارد و عمق آن 15 متر است.

ـ وجه تسمیه قلعه رودخان :
نام قلعه  در ابتدا دژ رودگان بوده است از آنجا که این قلعه تاریخی، در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان نیز معروف شد. کلمه رودخان مخفف رودخانه و قلعه رودخان، یعنی قلعه ای که در نزدیکی رودخانه است. این قلعه در ادوار تاریخی به نام های قلعه “هزار پله” (به دلیل وجود 935 پله در امتداد دیوارهای قلعه )، “حسامی” (بازسازی قلعه به امر سلطان حسام الدین دباج اسحقی باعث شده که آنرا قلعه حسامی بنامند) و “سکسار”، “سگسار” و “سگسال” نیز خوانده شده است. این قلعه به زبان اهالی آن منطقه که تالش هستند قله رخون نامیده می ‌شود. سپس به مرور زمان به «قلعه رودخان» تبدیل شده است.

ـ تاریخچه قلعه رودخان فومن در گیلان :
گیلان در دوران قدیم به دو منطقه ی بی یه پس (Beeye Pas) و بی یه پیش تقسیم می شد. فومن تا سال 951 خورشیدی مرکز گیلان بی یه پس یا گیلان غربی به شمار می رفت. انتخاب فومن به عنوان مرکز حکومت، حکمرانان را بر آن داشت تا قلعه مستحکمی جهت دفاع از حوزه استحفاظی خود بسازند، تا هم محل استقرار حکومتیان باشد و هم کاربرد نظامی داشته باشد. قلعه رودخان نمونه برجسته یک قلعه کوهستانی است.
بر روی کتیبه سردر ورودی قلعه که اکنون در موزه گنجینه رشت نگهداری می‌ شود، درج شده که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری برای سلطان حسام‌ الدین امیردباج بن امیر علاءالدین اسحق تجدید بنا شده است. امیره حسام الدین دباج فومنی (مظفرالسلطان)، فرمانروای بیه‌پس اولین قدرت منطقه‌ ای بود که از اطاعت از صفویان سرپیچی کرد، و قلعه رود خان را بازسازی کرد تا از آنجا به مقاومت بپردازد ولی موفقیتی به دست نیاورد و به دربند گریخت و نهایتاً دستگیر و در تبریز اعدام شد.
قلعه های کوهستانی معمولا در بالاترین نقطه ی کوه ساخته می شدند. از نمونه های بارز این گونه قلعه ها می توان از قلعه بابک در کلیبر آذربایجان شرقی، قلعه ی حسن صباح در الموت قزوین، قلعه یزدگرد در ریجاب کرمانشاه و قلعه رودخان در فومن گیلان نام برد. این قلعه دارای دو برج عظیم در دو طرف در ورودی و تعداد زیادی برج های کوچکتر با فواصل نامنظم، دور تا دور قلعه است. اطراف دیوارها، همانند تمام قلاع کوهستانی شیب تندی دارد که هجوم به قلعه را سخت یا ناممکن می ساخته است.
با توجه به اینکه اکثریت قلعه های کوهستانی در گذر ایام یا توسط طبیعت یا به دست آنهایی که قلعه را فتح کرده اند تخریب شده است، اگر می خواهید یک قلعه نسبتاً استوار را که سعی در مرمت آن صورت پذیرفته ببینید، توصیه می کنیم از سفر به قلعه رودخان غافل نشوید.
این دژ با ارزش تاریخی که دارد بنابر ساختار، معماری و ویژگی‌های استراتژیکی و رزمی، در ۳۰ امرداد ۱۳۵۴ خورشیدی، به شماره ۳/۱۵۴۹ در سیاهه‌ی یادمان‌های دیرین ایران (فهرست آثار تاریخی و ملی) ماندگار شد.

مسیر دسترسی به قلعه رودخان :

از شهر رشت تا فومن 35 کیلومتر فاصله است. در شهر فومن تابلوی راهنما برای هدایت به سمت قلعه رودخان وجود دارد. جاده ی فومن – قلعه رودخان جاده زیبایی است که تماما آسفالت شده و کیفیت آسفالت آن نیز قابل قبول است. از مرکز شهر فومن تا پارکینگ قلعه رودخان 22 کیلومتر فاصله است. شما می توانید اتومبیل خود را در پارکینگ پارک نموده و همراه با وسایل اندکی که با خود برمی دارید، پای در راه نهید. برای تسهیل در رفت و آمد این مسیر حدود 2 کیلومتری را با خرده سنگ و ملات ماسه و سیمان راه درست کرده اند و حدود هزار پله هم دارد.
لازم به توضیح است که پروژه ساخت مسیر پلکانی دو و نیم کیلومتری تا قلعه در سال 1378 آغاز گردید و در سال 1387 توسط اداره ی کل منابع طبیعی استان گیلان به اتمام رسید.

بهترین زمان بازدید قلعه رودخان :
شما در تمام فصول سال می توانید از قلعه رودخان بازدید کنید. در فصول سرد سال بسیاری از دکه های در مسیر تا قلعه جمع می شوند. ممکن است زمین لیز باشد و از سرسبزی درخت ها خبری نیست. اما از طرفی به خاطر ریزش برگ ها افق دید شما به علت کاهش برگ درخت ها بیشتر می شود. هرچند جذابیت بهار و تابستان را ندارد. در نیمه ی اول سال ساعات بازدید از قلعه از 8 صبح تا شش و حتی هفت بعد از ظهر است. زمستان ها قلعه فقط تا ساعت چهار بعد از ظهر باز است.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران

منتشر شده در 04 خرداد 1395

بازدید: 3014

کاخ موزه نظامی میان پشته بندر انزلی در استان گیلان، شهرستان انزلی و در منطقه میان پشته بین دو پل انزلی و پل غازیان در محوطه وسیعی واقع شده است. کاخ مربوط به پهلوی اول می باشد که از سال 1367 بعنوان موزه نظامی فعالیتش را آغاز کرده است.
در کنار آب‌های نیلگون خزر در شهر بندری انزلی عمارت سپید زیبایی از میان درختان نارنج و سرو و کاج سرک کشیده که “موزه نظامی” نام دارد. این عمارت زیبا با پنجره‌های بزرگ از شمال به روی خزر و چشم ‌انداز زیبای آن و از سمت جنوب به سرسبزی و زیبایی یک باغ پرطراوت آغوش گشوده است. گرچه این موزه نام نظامی را بر خود دارد اما بنای زیبا و اشیای ظریف و هنرمندانه آن بر وجهه خشک و نظامی سلاح‌ های موجود چیرگی دارد.
در واقع “موزه نظامی انزلی” یا همان “کاخ میان پشته” تلفیقی از ظرافت، زیبایی و هنر معماری با جلوه‌ هایی از سلحشوری و رزم ‌آوری است. این بنای زیبا همچون قوی سپیدی در باغ دلگشایی ماوا گزیده که عطر بهار نارنج ‌هایش مشام هر دیدارکننده‌ ای را نوازش می‌ دهد.

ساخت بنای کاخ میان پشته به دستور رضاخان و به دست مهندسان ایرانی در سال ‪ ۱۳۰۸‬ آغاز شد و پس از دو سال به پایان رسید. این بنا در یک هزار و ‪ ۱۶۸‬مترمربع زیربنا در دو طبقه ساخته شده است. بدنه ساختمان از سنگ و دو جداره ساخته شده و بین دو جدار آن حدود ‪۱۰‬ سانتی متر فاصله نهاده‌اند. در اتاق‌ها و حتی قسمت‌های بیرونی هواکش‌هایی با توری‌های فلزی تعبیه شده است تا ساختمان از رطوبت محفوظ بماند.
کاخ دارای یک سرسرای وسیع،‪ ۱۱‬ اتاق و یک سالن پذیرایی با چهار سرویس حمام و دستشویی است. سقف همه اتاق‌ها بتون مسلح بوده و روی آن به شکل زیبا و هنرمندانه‌ای گچ‌بری شده و در زوایا با تعدادی مجسمه‌های کوچک گچی تزئین شده است.

بخش های مختلف کاخ موزه نظامی میان پشته بندر انزلی :
کاخ میان پشته بندر انزلی که در سال 1348 به نیروی دریایی ارتش واگذار شد و پس از وقوع انقلاب اسلامی چند سالی بلا استفاده ماند و از سال ۱۳۶۷ ‬شمسی پس از تعمیرات اساسی و تعویض حلب‌ های شیروانی، به موزه نیروی دریایی تبدیل شد و در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است. در حیاط کاخ چند اراده تانک و توپ و سلاح های سنگین و نیمه سنگین در بین درختان قرار داده شده که از همان ابتدا نظامی ‌بودن کاخ را به ما یادآوری می‌کند.
در طبقه پایین کاخ موزه نظامی انزلی سلاح های سبک و ادوات نظامی ‌از زمان زندیه تا دوره رضا خان قرار داده شده ‌است. در میان این اشیا از سپر پوست کرگدن گرفته تا لباس های زرهی و و کلاهخود و از سلاح های سبک مانند ششلول و هفت تیر تا تفنگ‌ های بزرگ قلعه ‌ای و تفنگ های سنگ چخماق و حتی نیزه ها و… دیده می ‌شود که جنگاوران کشورمان در قدیم از آن استفاده می‌ کردند.
طبقه دوم کاخ موزه نظامی انزلی، حالت کاخ بودن خود را بیشتر حفظ کرده و در آن از مبلمان مورد استفاده رضاخان و مهمانهایش، قفسه ‌های چوبی بسیار خوش ساخت و ظریف و در عین حال مقاوم، شمعدان ها و ساعت های برنزی، ظروف چینی و کریستال که تعدادی از آنها هدایای سران کشورهای خارجی به رضا خان است، نگهداری می ‌شود. رادیو ضبط مبله هدیه هیتلر به رضا خان یکی از این تحفه ‌ها است. تابلوی کبک آویز اثر کمال الملک و تابلوی نقاشی کار ناصرالدین شاه از جمله تابلوهای موجود در کاخ است.
یکی دیگر از آثار زیبای موجود لوستری است که از چوب یک پارچه تراشیده شده و بر سقف یکی از اتاق ها نصب شده ‌است. میزهای چوبی خوش تراش با طرح های بسیار ظریف و زیبا حکایت از سلیقه هنرمندانه صنعتگران آن زمان دارد. در همه اتاق ها شومیه دیواری تعبیه شده و پنجره‌ های بزرگ فضای درون کاخ را به طبیعت زیبای پیرامون پیوند می ‌دهد. سالانه تعداد قابل توجهی از ایرانگردان و حتی گردشگران خارجی کاخ موزه نظامی انزلی دیدن می ‌کنند.

ساعت کار و زمان بازدید کاخ موزه نظامی انزلی :

ـ نیمه اول سال : صبح ها 13- 8 ؛ عصرها 20 – 16
نیمه دوم سال : صبح ها 13- 8 ؛ عصرها 18- 15

پیشنهاد ویژه:
از تمامی بخش های کاخ موزه نظامی میان پشته بندر انزلی دیدن کنید :

ـ نمایشگاه سلاح سرد وگرم.

ـ نمایشگاه هدایای سران کشورها به خاندان پهلوی.

ـ نمایشگاه عکس های قدیمی از نحوه شکل گیری ارتش از سال 1300هجری شمسی به بعد.

ـ نمایشگاه تجهیزات ناوبری و غواصی قدیمی.

ـ آلاچیق سنتی و آتلیه عکاسی با لباس محلی گیلان.

رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , گردشگری , ایرانگردی , هتل , بلیت , رستوران , تور

منتشر شده در 04 خرداد 1395

بازدید: 2626

آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی معروف به سردار جنگل در جنوب شهر رشت در محله سلیمان داراب در گورستان سلیمانداراب واقع شده است و از جمله مکان های دیدنی شهرستان رشت به شمار می آید میرزا کوچک خان یکی از شخصیت های بزرگ تاریخ و افتخارات ایران زمین است که با مبارزات آزادیخواهانه و جنبش ضد استعماری اش که جان عزیز خود را نیز در این راه و برای رفاه حال مردم ایران از دست داد موجب شد تا او به نماد گیلان برای ایرانیان مبدل شود.
بنای یادبودی در مقبره میرزا کوچک خان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی که طرح آن از معماری اسلامی و سنتی بهره گرفته شده بنا شد که بصورت یک هشت ضلعی منظم از اشکال هندسی رایج در معماری سنتی ایران است و به مساحت 40 متر مربع و ارتفاع 9 متر ساخته شده است. عناصر تشکیل دهنده آن عمدتاً آجر ، کاشی ، سفال و چوب است که همگی از مصالح بومی به شمار می رود و تلفیق آن با فضای سبز درختان کهنسال اطراف بنا یادآور جنگل و متناسب با روحیات آزادمنشانه آن شخصیت مبارز است.

یونس معروف به میرزا کوچک، پسر میرزا بزرگ از مردم رشت و ساکن استاد سرا در خانواده ‌ای متوسط در روستای زیدخ از توابع فومنات تولد یافت. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه حاجی حسن در صالح آباد رشت و مدرسه جامع گذرانید؛ آنگاه به تهران آمد و در مدرسه محمودیه به تحصیل پرداخت. اما از آنجا که شور میهن پرستی در سر داشت قدم به میدان مبارزه گذاشت. از همان دوران تحصیل حامی مظلومان و دشمن ستمگران بود. اگر کسی نسبت به شخص ستمی می ‌کرد میرزا با ظالم مبارزه می ‌کرد. هیکلی بزرگ و بازوانی ورزیده، پیشانی باز و چهره‌ای خندان داشت.

نهضت جنگل به رهبری روحانی مبارز، میرزا کوچک خان جنگلی (1257-1300ه. ش.) و با اندیشه اتحاد دنیای اسلام مدت ها به مبارزه علیه استبداد محمدعلی شاه قاجار و استعمار دولت های خارجی روس و انگلیس پرداخت. اما نفوذ هواداران کمونیست در سران نهضت و خیانتشان علیه نهضت جنگل، باعث شد تا میرزا و یاران وفادارش در حمله نیروهای دولتی رضاخان به اعماق جنگل پناه ببرند. سرانجام میرزا در اثر سرما و برف و بوران کوه های گیلوا، جان به جان آفرین تسلیم کرد. دشمنانش سر او را از بدن جدا کردند و برای رضاخان به ارمغان آوردند.


برای دسترسی به گورستان سلیمان داراب باید به یخ سازی رشت رفته و از آنجا به فلکه رازی و سپس به خیابان میرزا کوچک خان جنگلی  و نهایتا به گورستان خواهید رسید.
برخی از مشاهیر مدفون در گورستان سلیمان داراب عبارت‌اند از : محمدی انشایی، میرزا حسین خان کسمایی، ابراهیم فخرایی، اسماعیل جنگلی، شیون فومنی، جهانگیر سرتیپ پور، ولی الله اردشیری، دکتر عطاءالله فریدونی، و دکتر محمود بهزاد، نصرت رحمانی، فرهنگ دلجوی توحیدی …

@ رضا نورمحمدی - عطیه مومنی

منتشر شده در 04 خرداد 1395

بازدید: 2479